پژوهش > نظرسنجی تلفنی

همکاران: شبنم چهره، فریده درفشی،‌ زهره دیداری، سمیه گایگانی  و امیرحسین زارع

پیشگفتار

دنیای امروز عصر فناوری است که  زندگی بشر را تحت سلطه خود در‌آورده است. دیگر بدون وسایل ارتباطی و الکترونیکی، زندگی امکانپذیر نیست و بشر قرن بیست و یکم نمی‌تواند به آن بیاندیشد. بسیاری از ما نمی‌توانیم تصور کنیم که بدون اینترنت  هم می‌توان زندگی کرد، بدون اینترنت چگونه به اطلاعات دسترسی پیدا کنیم، افکارمان را با دیگران درمیان  بگذاریم و از حال دوستانمان با خبر شویم می‌بینیم که زندگی در قرن بیست و یکم بدون وسایل دیجیتال و فناوری‌های نوین در تصور بسیاری از مردم دنیا نمی‌گنجد. شاید بتوان گفت زندگی بشر در انحصار فناوری‌ است. زمانی که به واژه  تکنولوژی و فناوری  برمی‌خوریم، بی اختیار کامپیوتر برای ما تداعی می شود. امروزه از کامپیوتر استفاده‌های متعددی می شود، به‌عنوان مثال برخی از تجهیزات موجود در منازل مانند یخچال و تلویزیون دارای   نوع خاصی  از ریزپردازنده  هستند. حتی اتومبیل های جدید نیز مجهز به نوعی   کامپیوتر خاص هستند. کامپیوترهای شخصی، اولین تصویر از انواع کامپیوترهائی است که   در ذهن هر شخص نقش پیدا می کند. بدون شک مطرح شدن این نوع از کامپیوترها در سطح جهان، باعث ترویج و استفاده عمومی کامپیوتر در عرصه های متفاوت شده است.

در ارتباط با اختراع کامپیوتر سایت اینترنتی (بیا 2 جوان) می‌نویسد: بشر اولیه شمارش را با انگشتان دست انجام می داد و قدیمی‌ترین دستگاهی که برای شمارش و انجام محاسبات عددی بکار میرفت چرتکه بود که در حدود 610 سال قبل از میلاد در خاور دور ساخته شد . در سال 1642 پاسگال اولین نوع ماشین حساب را ساخت که نوع اولیه آن فقط عملهای جمع و تفریق را انجام میداد و بعدها توسط دانشمندان دیگری تکمیل شد و عمل ضرب را نیزممکن ساخت. دراواخر قرن هفدهم لایبنیتز ماشین حسابی ساخت که عمل نگهداشتن رقم‌ها را از یک مرتبه به مرتبه دیگر انجام می‌داد و این یک قدم مهم بسوی تکمیل ماشین حساب‌های امروزی بشمار میرفت. در اوائل قرن نوزدهم  بابج ماشین حسابی طرح کرد که میتوانست محاسبات عددی را انجام دهد وجوابها را چاپ نماید که این طرح اگرچه هرگز به اجرا در نیامد اما شاید بتوان آن را مادر کامپیوترهای امروزی دانست. نخستین کامپیوتر الکترونیکی در سال 1940 توسط آزمایشگاه‌های تلفن بل ساخته شد که فقط می‌توانست در مورد محاسبات عددی بکار رود. در نیمه اول دهه 1940 دکترهاوردآیکن از دانشگاه هاروارد کامپیوتری ساخت که بارله‌های الکنرومغناطیسی و کارتهای منگنه شده کار میکرد، بعدها کامپیوتر کاملتری توسط دکتر نویمن ساخته شد، اولین کامپیوتر با برنامه ذخیره شده درسال 1964 بوسیله دانشگاه پنسیلوانیا برای استفاده نیروی زمینی آمریکا ساخته شده. این کامپیوترها بدنبال کامپیوترهای دیگری که پیشرفتهای بسیاری در زمینه های سرعت ، حافظه و قابلیت اعتماد بوجود آوردند تکمیل شدند . پس از پایان جنگ جهانی دوم ، پیشگامان صنعت ماشین‌های کامپیوتر مانند IBM کامپیوترهای الکنرونیکی چند منظوره بوجود آوردند. کامپیوتری که در سال 1951 بوسیله شرکت SRC  تهیه شد نخستین کامپیوتر الکترونیکی بود که برای فروش در بازار ساخته می شد . در کامپیوترهای مدرن امروزه برای فشردگی و قابلیت اعتماد ، بیشتر از ترانزیستورها و مدارهای یک پارچه و عناصر مغناطیسی مینیاتوری اسستفاده میشود . این کامپیوترها محاسبات پیچیده را با چنان سرعت و دقتی انجام میدهند که توانائی انسان در مقایسه با آنها براستی بسیار ضعیف میباشد . مثلا کامپیوترهای بزرگ امروزه می توانند در حدود 10 میلیون عمل جمع یا تفریق را در ظرف یک ثانیه انجام دهند . در حال حاضر کامپیوترهای الکترونیکی نه تنها انسان را از انجام کارهای تکراری بسیار خسته کننده آسوده ساخته اند ، بلکه برای درک بهتر محیط به او کمک شایانی کرده اند.

تاریخچه کامپیوتر در ایران: کامپیوتر در سال 1341 تقریبا 10 سال بعد از ظهور کامپیوتر در کشور های صنعتی وارد ایران شد، دوره توسعه کامپیوتر از سال 1350 در ایران آغاز و تا سال 1360 ادامه یافت.  این دوره همراه با رقابت زیاد برای خرید سخت افزار،  پیاده سازی سیستم های عظیم نرم افزاری، استخدام هر چه بیشتر نیروی انسانی و دنبال کردن برنامه های جامع با توجه به واقعیت های فنی نیروی انسانی کشور بود. پس از انقلاب اسلامی ایران، در زمینه کامپیوتر نیز تغییر و تحولاتی صورت گرفت و در نهایت تا سال 1359 یک سری بازنگری کلی انجام شد. پس از بازگشایی دانشگاه ها در سال 1362 مرحله بعدی رشد کامپیوتر آغاز شد و هر دو شاخه نرم افزار و سخت افزار توسعه فراوانی یافتند. از مهمترین کارهای این دوره می توان پردازش زبان و خط فارسی برای کامپیوتر را نام برد.

طرح مسئله:

با توجه به رشد روزافزون نیاز جامعه به کامپیوتر بخصوص به منظور استفاده از شبکه جهانی اینترنت و گسترش این شبکه ارتباطی در سطح کشور، آمارهای کمابیش صحیحی از میزان استفاده مردم ایران از اینترنت، از طریق وسایل ارتباط جمعی در دست است. اما نکته جالب توجه اینجاست که چه تعداد از مردم با کامپیوتر (رایانه) که ابزار اولیه و در واقع لازمه استفاده مردم از شبکه جهانی اینترنت است، آشنا هستند و یا اینکه به یک دستگاه کامپیوتر دسترسی دارند؟ لذا این تحقیق در پی دانستن این مسئله است که چه تعداد از مردم تهران با کامپیوتر آشنایی داشته و یا از آن استفاده می کنند و استفاده آنان از این نیاز غیر قابل انکار دنیای امروز چیست؟ 

پرسش های تحقیق:

چقدر با کامپیوتر آشنایی دارید؟

آیا شما کامپیوتر(رایانه) دارید؟

از کامپیوتر چه استفاده‌ای می کنید؟

از اینترنت چه استفاده‌ای می‌کنید؟

هدف تحقیق:

دست یابی به میزان و نوع استفاده از کامپیوتر در بین مردم تهران

ضرورت و اهمیت موضوع:

چندی پیش در روزنامه های کشور از قول یکی از سازمان‌های جهانی این مطلب عنوان شده بود که در چند سال آینده هر کس زبان و کامپیوتر نداند  بی‌سواد محسوب می‌شود، لذا به نظر می‌رسد تحقیق در این زمینه اهمیت داشته و ضروریست.

پیشینه تحقیق از بررسی منابع موجود در کتابخانه ملی و همچنین جستجوی اینترنتی به نظر نمی‌رسد که تا کنون چنین تحقیقی لااقل بصورت تلفنی در سطح تهران صورت گرفته باشد، البته این توضیح ضروری است که تحقیقی در ارتباط با بازی‌های رایانه‌ای در سال 1386 به وسیله مرکز مطالعات و تحقیقات همشهری انجام شده است.

روش جمع آوری اطلاعات:

نظر سنجی تلفنی بصورت پیمایشی و نمونه گیری تصادفی.

جامعه آماری:

شهروندان مناطق 22 گانه تهران که دارای خط تلفن هستند

نحوه نمونه گیری:

بر اساس فرمول کوکران       

کلیات تحقیق

در این گزارش با به کارگیری نظرسنجی تلفنی و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی شده است تا به نظر مردم تهران درباره کامپیوتر دست یافت.  این گزارش حاصل جمع آوری پاسخ 600 نفر از مردم تهران به پرسشنامه تهیه شده توسط واحد نظرسنجی تلفنی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای موسسه همشهری است. این افراد به صورت تصادفی و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن ها (از 22000000 الی 88999999) انتخاب شدند. در این گزارش نظر کسانی که تمایل به پاسخگویی به تمام پرسش های تحقیق را داشته اند، منعکس شده است.

روش نظرسنجی

در این پژوهش، از نظرات عامه مردم به صورت تلفنی (نظرسنجی تلفنی) به روش پیمایشی و نمونه گیری تصادفی استفاده شده است. عددهای داخل جدول گرد شده است. در گزارش نتایج نظرسنجی ها ارتباط بین متغیرهای مستقل از قبیل جنس و سن و تحصیلات با متغیر وابسته مهم سنجیده و از کا اسکوار (chi-square) برای محاسبه سطح معنی داری آن استفاده می شود. نتایج قابل اعتماد (در سطح معناداری 95 درصد به بالا) گزارش خواهد شد.

جامعه نمونه

در این تحقیق نمونه آماری شامل  600 نفر از مردم تهران است، لازم به ذکر است که از این تعداد 50 درصد مرد و50 درصد زن هستند.

زمان اجرای نظرسنجی

این نظرسنجی از تاریخ 25 تا 27 مهرماه 1388 توسط گروه نظرسنجی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری انجام شده است.

پرسشنامه نظرسنجی

0. جنس        
0. سن          
0. تحصیلات
0. تا چه حد با کامپیوتر آشنایی دارید؟
0. آیا شما کامپیوتر دارید؟
0. چه مدت است که کامپیوتر دارید؟
0. چرا کامپیوتر ندارید؟
0. از کامپیوتر خود چه استفاده‌ای می‌کنید؟
0. فکر می کنید وجود یک دستگاه کامپیوتر تا چه حد در هر خانه لازم است؟
0.  آیا از اینترنت هم استفاده می کنید؟
0. چه استفاده ای از اینترنت می‌کنید؟
0. ( در صورت  داشتن کامپیوتر) از چه نوع کامپیوتری استفاده می کنید؟

چکیده:

طرح نظرسنجی حاضر، ‌به منظور دست یافتن به نظر مردم تهران درباره کامپیوتر به  اجرا درآمده است. یافته های این طرح به قرار زیر است:

-50 درصد از پاسخگویان زن و 50درصد مرد هستند.

-28 درصد پاسخگویان در گروه سنی 40-31 سال قرار دارند.

-41 درصد از پاسخگویان دارای مدرک تحصیلی دیپلم هستند.

-42 درصد از پاسخگویان با کامپیوتر آشنایی ندارند.

-63 درصد از پاسخگویان کامپیوتر دارند.

-29 درصد از پاسخگویان  بین 5 تا 10 سال است که کامپیوتر دارند .

 -82 درصد از پاسخگویانی که کامپیوتر ندارند علت آن را عدم نیاز به کامپیوتر دانسته‌اند.

-18 درصد از پاسخگویانی که کامپیوتر دارند، گفته‌اند که بچه ها از کامپیوتر استفاده می‌کنند.

-78 درصد از پاسخگویان وجود یک دستگاه کامپیوتر در منزل را تا حد زیادی ضروری می‌دانند.

- 71 درصد از پاسخگویانی که کامپیوتر دارند از اینترنت استفاده می کنند.

- 37 درصد از پاسخگویانی که از اینترنت استفاده می کنند، نوع استفاده خود را جستجوی مقالات علمی بیان کرده‌اند.

- 74 درصد از پاسخگویانی که دارای کامپیوتر هستند از کامپیوتر رومیزی استفاده می‌کنند.

جنس پاسخگویان   

بر اساس جدول شماره 1، از میان 600 نفر پاسخگو50 درصد زن و 50 درصد مرد هستند.

جدول و نمودار شماره  1- توزیع پاسخگویان بر اساس جنس

جنس	تعداد	درصد
زن	300	50
مرد	300	50
جمع	600	100

نمودار شماره  1- پراکندگی پاسخگویان بر اساس جنس

سن پاسخگویان

جدول شماره 2، نشان دهنده توزیع جامعه آماری این تحقیق است. همان طور که مشاهده می شود بزرگترین گروه سنی در 600 نفر پاسخگوی این تحقیق را گروه سنی 40-31 سال (28 درصد) و کوچک ترین گروه سنی را افراد 71 سال به بالا  (2 درصد) تشکیل می دهند.

جدول شماره 2- توزیع پاسخگویان بر اساس سن

سن	تعداد	درصد
31 تا 40 سال	168	28
21 تا 30 سال	162	27
41تا 50سال	100	17
51تا60 سال	75	13
61 تا 70 سال	42	7
15تا20 سال	35	6
71 سال به بالا	18	2
جمع	600	100

نمودارشماره 2-پراکندگی پاسخگویان بر اساس سن

سطح تحصیلات پاسخگویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3،  از میان 600 نفر پاسخگو، 41درصد دیپلم و 6درصد بی سواد هستند.

جدول شماره 3- توزیع پاسخگویان بر اساس تحصیلات

تحصیلات	تعداد	درصد
دیپلم	248	41
زیر دیپلم	147	25
کار شناسی	90	15
کاردانی و دانشجو	63	11
بی سواد	39	6
ارشد و دکترا	13	2
جمع	600	100

نمودار شماره 3- پراکندگی پاسخگویان بر اساس تحصیلات

میزان آشنایی پاسخگویان با کامپیوتر

 بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 4،  از میان 600 نفر  پاسخگو، 42 درصد با کامپیوتر آشنایی ندارند. 

جدول شماره 4-  توزیع پاسخگویان بر اساس میزان آشنایی آن‌ها با کامپیوتر

میزان آشنایی پاسخگویان با کامپیوتر	تعداد	درصد
آشنایی ندارم	249	42
تا حدی	141	23
کمی	112	19
آشنایی دارم	53	9
کاملا	45	7
جمع	600	100

نمودار شماره 4-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس میزان آشنایی آن‌ها با کامپیوتر

آیا پاسخگویان کامپیوتر دارند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5، 63 درصد از پاسخگویان کامپیوتر دارند.

جدول شماره 5- توزیع پاسخگویان بر اساس  داشتن کامپیوتر

آیا پاسخگویان کامپیوتر دارند	تعداد	درصد
بله	377	63
خیر	207	34
در محل کار	16	3
جمع	600	100

نمودار شماره 5- پراکندگی پاسخگویان بر اساس  داشتن کامپیوتر

پاسخگویان چه مدت است که کامپیوتر دارند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 6، 29 درصد از پاسخگویان  دارای کامپیوتر مدت 5 تا 10 سال است که  کامپیوتر دارند.

جدول شماره 6- توزیع پاسخگویان بر اساس  مدت زمان داشتن کامپیوتر

پاسخگویان چه مدت است که کامپیوتر دارند	تعداد	درصد
5 تا 10 سال	115	29
بیش از10 سال	98	25
1 تا 3 سال	93	24
3 تا 5 سال	71	18
کمتر از 1 سال	16	4
جمع	393	100

نمودار شماره 6- پراکندگی پاسخگویان بر اساس مدت زمان داشتن کامپیوتر

علت کامپیوتر نداشتن پاسخگویان؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، 82درصد از پاسخگویانی که کامپیوتر ندارند، علت آن را عدم نیاز به کامپیوتر دانسته‌اند.

جدول شماره 7- توزیع پاسخگویان بر اساس علت نداشتن کامپیوتر

علت کامپیوتر نداشتن پاسخگویان	تعداد	درصد
احتیاج ندارم	169	82
مشکلات اقتصادی	36	17
سایر	3	1
جمع	207	100

نمودار شماره 7- پراکندگی پاسخگویان بر اساس علت نداشتن کامپیوتر

نوع استفاده پاسخگویان از کامپیوتر

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8، 18درصد از پاسخگویانی که کامپیوتر دارند، گفته اند که بچه ها از کامپیوتر استفاده می‌کنند.

جدول شماره 8 - توزیع  پاسخگویان بر اساس مهمترین استفاده آ‌ن‌ها از کامپیوتر

مهمترین استفاده پاسخگویان از کامپیوتر خود	تعداد	درصد
بچه ها استفاده می کنند	72	18
اینترنت	66	17
همه موارد	64	16
هیچ استفاده‌ای	40	11
امور اداری	31	8
محاسبات آماری	29	7
دیدن فیلم و عکس	29	7
بازی	26	7
تایپ و اسکن	16	4
کارهای گرافیکی	12	3
برنامه نویسی	8	2
جمع	393	100

نمودار شماره 8 - پراکندگی  پاسخگویان بر اساس مهمترین استفاده آ‌ن‌ها از کامپیوتر

میزان ضروری دانستن وجود یک دستگاه کامپیوتر در منزل از نظر پاسخگویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9، از بین پاسخگویان(به جز پاسخگویانی که هیچگونه نیازی به کامپیوتر احساس نمی‌کنند)، 78درصد معتقدند که وجود یک دستگاه کامپیوتر در هر خانه لازم است.

جدول شماره 9 - توزیع پاسخگویان بر اساس  میزان ضروری دانستن وجود کامپیوتر در منزل از دیدگاه آن‌ها

میزان ضروری دانستن وجود کامپیوتر در منزل از نظر پاسخگویان	تعداد	درصد
زیاد	340	78
تا حدی	75	17
کم	16	4
جمع	431	100

نمودار شماره 9 - پراکندگی پاسخگویان بر اساس  میزان ضروری دانستن وجود کامپیوتر در منزل از دیدگاه آن‌ها

آیا پاسخگوان از اینترنت استفاده می‌کنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10، از بین پاسخگویانی که کامپیوتر دارند، 71درصد از اینترنت استفاده می کنند.

جدول شماره 10- توزیع پاسخگویان بر اساس استفاده آن‌ها از اینترنت

آیا پاسخگویان از اینترنت استفاده می‌کنند	تعداد	درصد
بله	235	71
خیر	98	29
جمع	333	100

نمودار شماره 10 - پراکندگی پاسخگویان بر اساس استفاده آن‌ها از اینترنت

نوع استفاده پاسخگویان از اینترنت

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 11، از بین پاسخگویانی که از اینترنت استفاده می کنند 37درصد، از اینترنت برای دریافت مقالات علمی استفاده می‌کنند.

جدول شماره 11 - توزیع پاسخگویان بر اساس نوع استفاده آن‌ها از اینترنت

نوع استفاده پاسخگویان از اینترنت	تعداد	درصد
جستجو ی مقالات علمی	88	37
دریافت اخبار	39	17
همه موارد	31	13
ایمیل	21	9
چت	15	6
ثبت نام و انتخاب واحد	11	5
خرید و فروش	10	4
سایر	10	4
دریافت و ارسال عکس و فیلم	6	3
پرداخت قبوض	4	2
جمع	235	100

نمودار شماره 11 - پراکندگی پاسخگویان بر اساس نوع استفاده آن‌ها از اینترنت

نوع کامپیوتر مورد استفاده پاسخگویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 12، 74 درصد از پاسخگویانی که از کامپیوتر استفاده می کنند، کامپیوتر آن‌ها رومیزی است.

جدول شماره 12 - توزیع پاسخگویان بر اساس  نوع کامپیوتر مورد استفاده آ‌ن ها

پاسخگویان از چه نوع کامپیوتری استفاده می‌کنند	تعداد	درصد
رومیزی	291	74
هر دو	61	16
لپ تاپ	39	10
جمع	391	100

نمودار شماره 12 - پراکندگی پاسخگویان بر اساس نوع کامپیوتر مورد استفاده آ‌ن ها