پژوهش > نظرسنجی تلفنی

همکاران: فریده درفشی، سیامک کفایی، شبنم چهره، زهره دیداری، سمیه گایگانی، امیر حسین زارع

پیشگفتار

باظهور انقلاب صنعتی، تحولات و دگرگونیهای عمیقی در شیوه و نحوه زیست و حتی نیازهای بشری پدید آمده است .صنعت سینما نیز پدیده‌ای متبلور از پیشرفت‌های تکنیکی و تکنولوژی حاصله از تحولات علمی در قرن حاضر است.

سینما با اختراع عکاسی و سپس ساخت تصاویر متحرک در حدود سال‌های 1880 تا 1889 در اروپا متولد شد. برادران لومیر در سال ۱۸۹۵ دوربین سینماتوگراف را اختراع کردند. این دو برادر به عنوان مخترعین سینما از حیث تولید تصویر متحرک و پایه‌گذاری اولین نمایش عمومی در سالن نمایش سینما به شکل امروزی، اولین کسانی هستند که سینما را برای اولین بار به جهان معرفی کردند. تا سال 1927 فیلم‌های سینما صامت بود و در بعضی از سینماها ارگ یا پیانویی نیز همراه فیلم نواخته می‌شد. خواننده جاز اولین فیلم ناطقی بود که به بازار آمد. به نقل از ویکی پدیا ،"ورود نخستین دستگاه سینماتوگراف به ایران در سال ۱۲۷۹ هجری خورشیدی توسط مظفرالدین شاه سرآغازی برای سینمای ایران به حساب می‌آید. تا سال ۱۳۰۸ هیچ فیلم ایرانی ساخته نشد و اندک سینماهای تاسیس شده به نمایش فیلم‌های غربی که در مواردی زیر نویس فارسی داشت، می‌پرداختند. نخستین فیلم بلند سینمایی ایران به نام "آبی و رابی" در سال ۱۳۰۸ توسط آوانس اوگانیانس، با فیلمبرداری خان بابا معتضدی ساخته شد. در سال ۱۳۱۱ خورشیدی، نخستین فیلم ناطق ایرانی به نام "دختر لر" توسط "عبدالحسین سپنتا" در بمبئی ساخته شد." سینما از یک سو، یک پدیده عام است و مثل کتاب خواندن، نیاز به سواد ندارد. زیرا مردم از هر قشری، می  توانند با آن ارتباط برقرار کرده و پیام آن را دریافت کنند، از سوی دیگر به عنوان رسانه  ای فرهنگی، تاثیرگذار و پیچیده است. اما از همان زمان ورود سینما به ایران بیشتر وجه سرگرم‌کنندگی آن برای تماشاگر مد نظر قرار گرفته شد. سینما به عنوان یکی از هنرهای هفت گانه(ادبیات، موسیقی ،معماری ، نقاشی ، مجسمه سازی ، تئاتر و سینما) شناخته شده است. که می‌توان گفت آخرین و شاید در زوایایی تکمیل کننده‌ترین هنر در زندگی بشر باشد.

اما سیل تکنولوژی و فناوری‌های الکترونیکی در کم رنگ کردن کانونهای هنری و فرهنگی از قبیل سینما تاثیر بسزایی داشته است.عدم استقبال از سینماها و چالشها و مشکلات پیش روی هنر سینما مطلبی است که بارها و بارها عنوان شده است و برای برون رفت سینماها از مشکل نبود مخاطب راهکارهایی نیز ارائه شده که طرح ویژه ماه رمضان(اذان تا اذان) نیز از جمله این راهکارها است.

مسأله تحقیق:

بعد از انقلاب طی سال های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ به دلیل نبودن ضوابط تدوین شده فیلم سازی، سینمای ایران به طور تقریبی در وضعیت نابسامانی به  سر می  برد. اما از سال 1362 به بعد با تدوین ضوابط فیلم سازی و تکامل کیفی فیلمسازان تاثیر مثبتی بر روند فیلم سازی در ایران گذاشته شد.

هم  چنین برقراری منظم سالانه دست کم یک جشنواره بین  المللی فیلم که در بهمن ماه هر سال به نام جشنواره بین  المللی فیلم فجر برگزار می‌شود سبب ایجاد علاقه قشر جوان کشور به سینما شد. طی دهه گذشته با ایجاد فضای باز در کشور عرصه‌ی هنر و بویژه سینما مجالی برای رشد یافتند. با حذف قانون تصویب فیلمنامه پیش از ساخت، تولید فیلم سرعت بیشتری گرفت و تولیدکنندگان با فراغ بال بیشتری به کار پرداختند. موضوعات جدید، بازیگران جدید و فضاهای جدیدی به تصویر کشیده شد، میزان تولید سالانه فیلم افزایش چشمگیری یافت و سینما یکی از اولویت های تفریحی و سرگرمی خانواده ها شد. اما خیلی زود به دلایل مختلفی که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد، سینما جذابیتش را از دست داد و مردم از آن رویگردان شدند. استقبال مردم از سینما با گسترش استفاده از کانال های متنوع ماهواره‌ای یا تجهیزات سینمای خانگی "Home video" کم شده است و این بزرگترین خطری است که سینمای ایران را نیز مورد تهدید قرار داده است. شاید بتوان به عواملی چون: کمبود امکانات و تجهیزات فنی روز،‌ عدم جذابیت فیلم‌ها برای مردم، افزایش بهای بلیت‌ها، کمبود سالن و ناماسب بودن آنها، گسترش بی‌رویه لوح‌های فشرده وفیلم‌های ویدیوئی برای نمایش خانگی و افزایش فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی در کاهش استقبال مردم از سینما اشاره کرد.

با توجه به مطالبی که مطرح شد، سینمای ایران برای رسیدن به شرایط مطلوب در جذب مخاطب نیاز به تقویت زیرساخت های اقتصادی دارد. توجه به زنجیره ای از عوامل مانند تبلیغات، نمایش گسترده فیلم‌ها و تجهیز سالن‌ها می تواند دستیابی به این هدف را سرعت بخشد. حال با توجه به مطالب گفته شده مسأله ما در این تحقیق این است که میزان استقبال شهروندان تهرانی از سینما چقدر است و آیا از امکانات سینماهای شهر تهران رضایت دارند یا نه. این مسأله از طریق پرسش‌های زیر پیگیری می‌شود:

پرسش‌های تحقیق:

• میزان استقبال شهروندان از سینما چقدر است؟
• مشکلات سینماهای شهر تهران از نظر شهروندان تهرانی چیست؟
• میزان استقبال مردم از طرح ویژه رمضان چقدر بود؟
• پیشنهاد شهروندان تهرانی برای افزایش استقبال مردم از سینما چیست؟

ضرورت و اهمیت تحقیق:

سینما یک نیاز ملی است و بی شک یکی از اساسی‌ترین و موثرترین رسانه‌هایی است که در تدوام و گسترش و بقاء فرهنگ و هنر واقعی یک جامعه حضوری فعال دارد. هرچه قدر فرهنگ فناوری وتکنولوژی در جوامع، رشد داشته باشد به همان اندازه نیز فرهنگ سینما در رشد است. سینما در فرهنگ و رفتار انسان‌ها نقشی پیشرو و سازنده را بر عهده دارد. پس بی گمان ارتقای سطح کیفی آثار سینمایی تاثیر بسزایی در رشد ابعاد فکری، فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی و تجاری جامعه خواهد گذاشت.

ابعاد تاثیرگذاری سینما و دیگر تولیدات تصویری به لحاظ فرهنگی و اجتماعی و نقش آن ها در ترویج افکار، رفتار، ارزش ها و باورها در بین مخاطبان را می‌توان به نوعی با تعداد مخاطبان آن (چه مستقیم و چه غیرمستقیم) ارزیابی کرد. اما متاسفانه سینما رفتن به علت های مختلفی که در بالا به آنها اشاره شد، در بین افراد جامعه کم رنگ شده است. در واقع لذت دیدن، خندیدن و گریستن جمعی را در سینما فراموش کرده‌ایم. متاسفانه به دلیل بی‌توجهی به زیرساخت‌ها و امکان جذب نشدن سرمایه در بخش سینما، بسیاری از منابع و ذخایر فرهنگی، ادبی و تاریخی مان فراموش شده و بلااستفاده مانده است این در حالی است که برخی از کشورها دست به تولید آثاری غیراصیل و حتی مغرضانه علیه فرهنگ و تاریخ ایران زدند که فیلم "۳۰۰" سرآمد آنهاست. پس می توان به این نتیجه رسید که ضرورت توسعه سینمای ملی برای مقابله با ساخت این نوع تولیدات در شرایط فعلی بیش از پیش احساس می شود چرا که غفلت از آن تاثیر مخربی بر زیرساخت های فرهنگی و ادبی در بلند مدت خواهد گذاشت. در واقع بهترین گزینه برای شکل دهی یک جامعه آرمانی سینماست، به شرطی که بتوانیم از ظرفیت آن به خوبی بهره ببریم.

هدف تحقیق:

هدف از انجام این پژوهش دستیابی به نظر شهروندان تهرانی در مورد میزان استقبال شهروندان تهرانی از سینما و همچنین استقبال از طرح اذان تا اذان در ماه رمضان است.

روش شناسی تحقیق

در این گزارش با به کارگیری نظرسنجی تلفنی و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی شده است تا به نظر پاسخگویان در مورد میزان استقبال شهروندان تهرانی از سینما دست یافت. این گزارش حاصل جمع آوری پاسخ 600 نفر از مردم تهران به پرسشنامه تهیه شده توسط واحد نظرسنجی تلفنی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای موسسه همشهری است. این افراد به صورت تصادفی و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن‌ها (از 22000000 الی 88999999) انتخاب شدند. در این گزارش نظر کسانی که تمایل به پاسخگویی به تمام پرسش‌های تحقیق را داشته‌اند، منعکس شده است.

روش تحقیق و گردآوری اطلاعات

در این پژوهش پیمایشی، با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی نظرات عامه مردم به صورت تلفنی (نظرسنجی تلفنی) گردآوری شده است .عددهای داخل جدول گرد شده است.

نحوه نمونه گیری:

بر اساس فرمول کوکران       

جامعه نمونه

در این تحقیق نمونه آماری شامل 600 نفر از مردم تهران است. از این تعداد 50 درصد مرد و 50 درصد زن هستند.

زمان اجرای نظرسنجی

این نظرسنجی از تاریخ 13 تا 15 مهر ماه 1388 توسط گروه نظرسنجی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای روزنامه همشهری انجام شده است.

پرسشنامه نظرسنجی

سن

تحصیلات

جنس

آیا به سینما علاقه دارید؟

هر چند وقت یکبار به سینما می‌روید؟

چرا اصلا به سینما نمی‌روید؟

از امکانات موجود در سالن سینماها رضایت دارید؟

چرا کاملا رضایت ندارید؟

بیشتر برای دیدن چه فیلم‌هایی به سینما می‌روید؟

چه پیشنهادی برای استقبال بیشتر مردم از سینما دارید؟

شما در زمان اجرای طرح اذان تا اذان (ماه رمضان) به سینما رفتید؟

تا چه حد از این طرح رضایت داشتید؟

به نظر شما این طرح‌ها تا چه حد می‌تواند در جذب مخاطب برای سینما مفید باشد؟

چکیده:

طرح نظرسنجی حاضر، ‌به منظور دست یافتن به نظر پاسخگویان درباره میزان استقبال شهروندان تهرانی از سینما به اجرا درآمده است. یافته‌های این طرح به قرار زیر است:

- 50 درصد از پاسخگویان زن و 50 درصد مرد هستند.

- 31 درصد پاسخگویان در گروه سنی 21 تا 30 سال قرار دارند.

- مدرک تحصیلی 44 درصد از پاسخگویان دیپلم است.

- 56 درصد از پاسخگویان به سینما علاقه دارند. 

- 55 درصد از پاسخگویان اصلا به سینما نمی‌روند.

- 41 درصد از پاسخگویانی که اصلا به سینما نمی‌روند، نداشتن وقت را دلیل این امر بیان کردند.

- از میان پاسخگویانی که به سینما می‌روند، 50 درصد کاملا از امکانات موجود در سینماها رضایت دارند.

- 36 درصد از پاسخگویانی که به طور کامل از امکانات موجود در سینماها رضایت ندارند، دلیل این امر را فرسوده بودن سالن‌های سینما عنوان کردند.

- 32 درصد از پاسخگویانی که به سینما می‌روند، بیشتر برای دیدن فیلم‌های خانوادگی به سینما می‌روند.

- به اعتقاد 21 درصد از پاسخگویان، ساخت فیلم‌هایی با مضامین بهتر می‌تواند در جذب مخاطب برای سینما مفید باشد.

- 92 درصد از پاسخگویان در زمان اجرای طرح اذان تا اذان (ماه رمضان) به سینما نرفتند.

- 72 درصد از پاسخگویانی که در زمان این طرح به سینما رفتند، کاملا از طرح اذان تا اذان رضایت داشتند.

- به اعتقاد 42 درصد از پاسخگویان وجود اینچنین طرح‌هایی، کاملا در جذب مخاطب برای سینما مفید است.

توصیف یافته‌ها

جنس پاسخگویان

بر اساس جدول شماره 1، از میان 600 نفر پاسخگو، 50 درصد مرد و 50 درصد زن هستند.

جدول شماره 1- توزیع پاسخگویان براساس جنس

جنس	تعداد	درصد
مرد	300	50
زن	300	50
جمع	600	100

نمودار شماره 1-  پراکندگی پاسخگویانبر اساس جنس

سن پاسخگویان

جدول شماره 2، نشان ‌دهنده توزیع جامعه آماری این تحقیق است. همان طور که مشاهده می‌شود بزرگ‌ترین گروه سنی در 600 نفر پاسخگوی این تحقیق را گروه سنی 21 تا 30 سال (31 درصد) و کوچک‌ترین گروه سنی را  71 سال به بالا (3 درصد) تشکیل می‌دهند.

جدول شماره 2- توزیع پاسخگویان براساس سن

سن	تعداد	درصد
21 تا 30 سال	189	31
31 تا 40 سال	144	24
41 تا 50 سال	113	19
51 تا 60 سال	67	11
15 تا 20 سال	40	7
61 تا 70 سال	31	5
71 سال به بالا	16	3
جمع	600	100

نمودار شماره 2- پراکندگی پاسخگویان بر اساس سن

سطح تحصیلات پاسخگویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3، از میان 600 نفر پاسخگو، 44 درصد دارای مدرک تحصیلی دیپلم و 4 درصد دارای مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر هستند.

جدول شماره 3- توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس سطح تحصیلات

تحصیلات	تعداد	درصد
دیپلم	263	44
زیر دیپلم	116	19
کار شناسی	111	19
کاردانی و دانشجو	62	10
بی‌سواد	26	4
کارشناسی ارشد و بالاتر	22	4
جمع	600	100

 نمودار شماره 3- پراکندگی پاسخگویانبر اساس سطح تحصیلات

آیا پاسخگویان به سینما علاقه دارند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 4، از میان 600 نفر پاسخگو، 56 درصد به سینما علاقمند هستند.

جدول شماره 4- توزیع فراوانی پاسخگویان بر اساس داشتن یا نداشتن علاقه به سینما

پاسخگویان به سینما علاقه دارند	تعداد	درصد
بله	333	56
خیر	267	44
جمع	600	100

نمودار شماره 4- پراکندگی پاسخگویان بر اساس داشتن یا نداشتن علاقه به سینما

 پاسخگویان هر چند وقت یکبار به سینما می‌روند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5، از میان 600 نفر پاسخگو، 55 درصد اصلا به سینما نمی‌روند.

جدول شماره 5- توزیع پاسخگویان بر اساس اینکه هر چند وقت یکبار به سینما می‌روند

پاسخگویان هر چند وقت یکبار به سینما می‌روند	تعداد	درصد
اصلا	328	55
هر فصل	78	13
هر ماه	73	12
هر سال	58	10
بستگی دارد	31	5
هر دو هفته	24	4
هر هفته	8	1
جمع	600	100

نمودار شماره 5-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس اینکه هر چند وقت یکبار به سینما می‌روند

چرا پاسخگویان اصلا به سینما نمی‌روند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 6، از میان پاسخگویانی که به سینما نمی‌روند، 41 درصد نداشتن وقت را دلیل این امر بیان کردند.

جدول شماره 6- توزیع پاسخگویان بر اساس دلایل آنها برای نرفتن به سینما

دلایل پاسخگویان برای نرفتن به سینما	تعداد	درصد
نداشتن وقت	134	41
بی‌علاقگی	122	37
دیدن فیلم‌ها در خانه	29	9
عدم جذابیت فیلم‌ها	15	5
مسائل خانوادگی	10	3
سن بالا	10	3
گرانی بلیت	8	2
جمع	328	100

نمودار شماره 6-  پراکندگی پاسخگویان بر اساس دلایل آنها برای نرفتن به سینما

میزان رضایت پاسخگویان از امکانات موجود در سینماها

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، از میان 272 نفر پاسخگویی که به سینما می‌روند، 50 درصد به طور کامل از امکانات موجود در سینماها رضایت دارند.

جدول شماره 7- توزیع پاسخگویان بر اساس میزان رضایت آنها از امکانات موجود در سینماها

میزان رضایت پاسخگویان از امکانات موجود در سینماها	تعداد	درصد
کاملا	137	50
تا حدی	100	37
اصلا	35	13
جمع	272	100

نمودار شماره 7- پراکندگی پاسخگویان بر اساس میزان رضایت آنها از امکانات موجود در سینماها

دلایل عدم رضایت کامل پاسخگویان از امکانات موجود در سینماها

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8، از میان 135 نفر پاسخگویی که به طور کامل از امکانات موجود در سینماها رضایت ندارند، 36 درصد فرسوده بودن سالن سینماها را دلیل این امر می‌دانند.

جدول شماره 8- توزیع پاسخگویان بر اساس دلایل عدم رضایت کامل آنها از امکانات موجود در سینماها

دلایل عدم رضایت کامل پاسخگویان از امکانات موجود در سینماها	تعداد	درصد
فرسوده بودن سالن‌ها	49	36
به‌روز نبودن تجهیزات سینما	39	29
نبود نظافت	27	20
نداشتن سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی	15	11
عدم امنیت ساختمان	5	4
جمع	135	100

نمودار شماره 8- پراکندگی پاسخگویان بر اساس دلایل عدم رضایت کامل آنها از امکانات موجود در سینماها

پاسخگویان بیشتر برای دیدن چه فیلم‌هایی به سینما می‌روند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9، از میان پاسخگویانی که به سینما می‌روند، 32 درصد برای دیدن فیلم‌های خانوادگی به این مکان می‌روند.

جدول شماره 9- توزیع پاسخگویان بر اساس اینکه بیشتر برای دیدن چه فیلم‌هایی به سینما می‌روند

پاسخگویان بیشتر برای دیدن چه فیلم‌هایی به سینما می‌روند	تعداد	درصد
خانوادگی	87	32
کمدی	82	30
فرقی نمی‌کند	82	30
اجتماعی	15	5
معناگرا	4	2
دفاع مقدس	2	1
جمع	272	100

نمودار شماره 9- پراکندگی پاسخگویان بر اساس اینکه بیشتر برای دیدن چه فیلم‌هایی به سینما می‌روند

پ
یشنهاد پاسخگویان برای استقبال بیشتر مردم از سینما

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10، از میان 600 نفر پاسخگو، 21 درصد ساخت فیلم‌هایی با مضامین بهتر را برای استقبال بیشتر مردم از سینماها پیشنهاد دادند.

جدول شماره 10- توزیع پاسخگویان بر اساس پیشنهاد آنها برای استقبال بیشتر مردم از سینماها

پیشنهاد پاسخگویان برای استقبال بیشتر مردم از سینماها	تعداد	درصد
هیچ پیشنهادی	210	35
ساخت فیلم‌هایی با مضامین بهتر	126	21
کاهش قیمت بلیت	112	19
نوسازی سینماها	39	7
تبلیغات	38	6
بهبود کیفیت فیلم‌ها	27	4
افزایش خدمات رفاهی (مانند پارکینگ، فروش اینترنتی بلیت)	25	4
افزایش تعداد سینماها	23	4
جمع	600	100

 نمودار شماره 10- پراکندگی پاسخگویان بر اساس پیشنهاد آنها برای استقبال بیشتر مردم از سینماها

آیا پاسخگویان در زمان اجرای "طرح اذان تا اذان" به سینما رفته‌اند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 11، از میان 600 نفر پاسخگو، 92 درصد در زمان اجرای طرح اذان تا اذان به سینما نرفته‌اند و فقط 8 درصد از ایشان در زمان این طرح به سینما رفته‌اند.

جدول شماره 11- توزیع پاسخگویان بر اساس اینکه آیا در زمان اجرای طرح اذان تا اذان به سینما رفته‌اند یا نه

آیا پاسخگویان در زمان اجرای طرح اذان تا اذان به سینما رفته‌اند یا نه	تعداد	درصد
خیر	551	92
بله	49	8
جمع	600	100

نمودار شماره 11- پراکندگی پاسخگویان بر اساس اینکه آیا در زمان اجرای طرح اذان تا اذان به سینما رفته‌اند یا نه

میزان رضایت پاسخگویان از طرح اذان تا اذان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 12، از میان 49 نفر پاسخگویی که در زمان طرح اذان تا اذان به سینما رفته‌اند، 72 درصد کاملا از این طرح رضایت داشتند.

جدول شماره 12- توزیع پاسخگویان بر اساس میزان رضایت آنها از طرح اذان تا اذان

میزان رضایت پاسخگویان از طرح اذان تا اذان	تعداد	درصد
کاملا	35	72
تا حدی	9	18
اصلا	5	10
جمع	49	100

نمودار شماره 12- پراکندگی پاسخگویان بر اساس میزان رضایت آنها از طرح اذان تا اذان

از نظر پاسخگویان طرح اذان تا اذان تا چه حد در جذب مخاطب برای سیما مفید بود؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 13، از میان 600 نفر پاسخگو، به اعتقاد 42 درصد طرح اذان تا اذان کاملا در جذب مخاطب برای سینما مفید است.

جدول شماره 13- توزیع پاسخگویان بر اساس اینکه به نظر آنها طرح اذان تا اذان تا چه حد در جذب مخاطب برای سینما مفید است

به نظر پاسخگویان طرح اذان تا اذان تا چه حد در جذب مخاطب برای سینما مفید است	تعداد	درصد
کاملا	251	42
تا حدی	161	27
نمی‌دانم	145	24
اصلا	43	7
جمع	600	100

نمودار شماره 13- پراکندگی پاسخگویان بر اساس به نظر آنها طرح اذان تا اذان تا چه حد در جذب مخاطب برای سینما مفید است